RAMAZANDA İSTANBUL GECE HAYATI
Cemaatle konak ve büyük evlerde teravih kılındıktan ve herkes birbirini tebrik ettikten sonra tepsilerle şerbetler dağıtılırdı.Bu usül Ramazan adetleri içine girmiştir.Bunu takiben içilen çubuklar tazelenir,kahveler gelir ve bir taraftan da teravihten sonra gece oturmaya gelen ziyaretçiler sökün etmeye başlardı.Bu suretle buraları geceleri dolup boşalır.Çünkü buralarda hoşsohbet, nükteli konuşanlar da bulunur.Bunların sohbetine doyum olmazdı.
Misafirliğe gidenler arasında harem ve selamlık adabına son derecede riayet edildiği cihetle kadınlar da ayrıca toplanırlar ve sırayla birbirlerinin evlerine giderlerdi.
İstanbul’da, Avrupa’da olduğu gibi gece hayatı yoktu.Ramazan dışındaki zamanlarda yatsıdan sonra herkes evine çekilirken,Ramazan geceleri halk sokaklara dökülür,hatta bir tür,halk klübü olan kahvehaneler sahura kadar açık bulunurdu.Çünkü evler de özel ziyaretlere gidemeyen halk buralarda toplanırdı.Ramazana özgü kahvehaneler resimlerle süslenir ve rengarenk kağıt fenerlerle donatılırdı.
Geceler ,İstanbul’da bir asır önce aydınlık değildi.Bu nedenle fenersiz sokaklara çıkılamazdı.Fenersiz tutulanlar hakkında tenbihler yapılır ve tekrarlanırsa ceza görürlerdi.Zengin ve hali vakti yerinde kişiler yakın veya uzak gece seyahatlerine gideceklerse, uşak veya ayvazları ve bazen de kahyaları önden büyük boy muşamba feneriyle yollarını aydınlatırlardı.Buna fener çekmek denirdi.
Böyle tertibatı olmayanlar da ani bir yere gidicek olursa bakkaldan bir kağıt fener alır,içine mum diktirilirdi.Ramazanlar da yollarda latife olsun diye çocuklar kağıt fenerlilere takılır ve onları verip yaktırmadan içleri rahat etmezdi.Yarım asır önce ben bile İstanbul’da komşuya giderken fenerle dolaşıldığını hatırlarım.Zira ücra ve iç sokaklar aydınlatılmazdı.Bundan maksat, önlerini görebilmek,bugün bile rastlanan sokaklardaki çukurlara düşmemek ve çamurlara batmamaktı.Ramazan gecelerinde caddelerin ve sokakların kalabalığı sahur zamanına kadar sürerdi.Herkes istediği yere gider,gezer ve hoşuna gidebilicek eğlence yerlerini ihmal etmezdi.Fakat kadınlar sokakta hükümetin tenbihi dahilinde gezebilirler ve eğlence yerlerine gitmekten mahrum kalırlardı.
Kaynak : Süheyl Ünver
|
